दशैं कस्तो हुन्छ दाई? — सडक बालबालिकाको दृष्टिकोणबाट दशैंलाई नियाल्ने एक भावनात्मक नेपाली लघु चलचित्र
२०७६ सालमा निर्माण भएको ‘दशैं कस्तो हुन्छ दाई?’ अब ४K रिजोल्युसनमा पुनः दर्शकमाझ
प्रस्तुति: AHURI | PRATIPHAL FILMS
दशैं नेपालीहरूको महान् चाड हो। यो पर्वले परिवारको पुनर्मिलन, आपसी सद्भाव, प्रेम, आशीर्वाद, खुसी र नयाँ आशाको सन्देश बोकेको हुन्छ। दशैं आउनासाथ गाउँघरमा छुट्टै रौनक छाउँछ। घरआँगन लिपपोत गरिन्छ, नयाँ लुगा किनिन्छ, मीठा परिकार तयार गरिन्छ र टाढाटाढा रहेका आफन्तहरू पनि परिवारसँगै दशैं मनाउन घर फर्किन्छन्।
तर के सबैका लागि दशैंको खुसी एउटै हुन्छ? के सबै बालबालिकाले दशैंमा नयाँ लुगा लगाउन, मीठो खान, परिवारसँग टीका-जमरा लगाउन र रमाइलो गर्न पाउँछन्?
यही संवेदनशील प्रश्नलाई केन्द्रमा राखेर निर्माण गरिएको नेपाली लघु चलचित्र ‘दशैं कस्तो हुन्छ दाई?’ ले नेपाली समाजको एउटा फरक यथार्थलाई प्रस्तुत गर्ने प्रयास गरेको छ। सडकमा जीवन बिताउने बालबालिकाको दृष्टिकोणबाट दशैंलाई नियाल्ने यस चलचित्रले दर्शकलाई चाडपर्वको वास्तविक अर्थ र सामाजिक जिम्मेवारीबारे सोच्न प्रेरित गर्छ।
२०७६ सालको सिर्जनात्मक प्रयास, आजको नयाँ प्रस्तुति
‘दशैं कस्तो हुन्छ दाई?’ को निर्माण २०७६ सालमा गरिएको थियो। सीमित स्रोतसाधन र सामान्य मोबाइल फोनबाट छायांकन गरिएको यस लघु चलचित्र तत्कालीन स्थानीय युवा तथा सिर्जनशील भाईहरूको प्रयासको परिणाम हो।
त्यो समयमा अत्याधुनिक क्यामेरा, ठूलो बजेट र व्यावसायिक फिल्म निर्माणका प्रशस्त साधन उपलब्ध नभए पनि आफ्नै वरपरका कथा प्रस्तुत गर्ने चाहना र उत्साहले यो चलचित्रलाई आकार दिएको थियो।
यस परियोजनामा कुश्माका स्थानीय युवाहरूले आफ्नो समय, मेहनत, सिर्जनशीलता र अभिनयमार्फत योगदान दिएका थिए। उनीहरूको यही प्रयासलाई प्रोत्साहन गर्दै विशाल लोहनी (Bishal Lohane) ले स्थानीय युवाहरूलाई छोटो चलचित्र निर्माण गर्न सहयोग गरेका थिए। चलचित्रको पोस्ट-प्रोडक्सनको जिम्मेवारीसमेत विशाल लोहनीले निर्वाह गरेका थिए।
स्थानीय प्रतिभालाई अवसर दिनु, उनीहरूको सिर्जनात्मक क्षमतालाई उजागर गर्नु र सीमित साधनबाट पनि कथा भन्न सकिन्छ भन्ने विश्वास जगाउनु यस प्रकारका प्रयासको महत्त्वपूर्ण पक्ष हो।
आज यही पुरानो सिर्जनालाई नयाँ पुस्ता र पुराना दर्शकमाझ पुनः पुर्याउने उद्देश्यले ४K र अंग्रेजी सबटाईटल सहित रिजोल्युसनमा पुनः रिलिज गर्ने प्रयास गरिएको छ। यसको प्राविधिक प्रस्तुति नयाँ भए पनि चलचित्र निर्माण गर्दाको भावना, उद्देश्य र सम्झना २०७६ सालकै हुन्।
सडक बालबालिकाको दृष्टिकोणबाट दशैं
दशैं धेरै नेपाली परिवारका लागि वर्षकै सबैभन्दा प्रतीक्षित चाड हो। बालबालिकाहरू नयाँ लुगा, टीका, जमरा, दक्षिणा, मिठाई र पारिवारिक भेटघाटको प्रतीक्षामा हुन्छन्। तर समाजमा यस्ता बालबालिका पनि छन्, जसका लागि दैनिक जीवनको संघर्ष नै सबैभन्दा ठूलो चुनौती हुन्छ।
सडकमा समय बिताउने वा कठिन परिस्थितिमा हुर्किरहेका बालबालिकाले दशैंलाई कसरी हेर्छन्? उनीहरूको मनमा परिवार, माया, सुरक्षा र खुसीप्रति कस्ता भावना हुन्छन्? चाडपर्वको समयमा अरूको खुसी देख्दा उनीहरूले के महसुस गर्छन्?
‘दशैं कस्तो हुन्छ दाई?’ शीर्षकले यस्तै प्रश्नहरू उठाउँछ। यो केवल एउटा प्रश्न होइन; यो समाजका ती बालबालिकाको भावना बुझ्ने प्रयास पनि हो, जसको जीवन र अनुभव हामीले प्रायः बेवास्ता गरिरहेका हुन सक्छौँ।
यस चलचित्रको मूल भावनाले हामीलाई सम्झाउँछ कि दशैंको वास्तविक महत्त्व महँगा लुगा, स्वादिष्ट परिकार वा भव्य उत्सवमा मात्र सीमित छैन। माया, सम्मान, आत्मीयता, सुरक्षा र मानवीय संवेदना पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छन्।
कुश्माका स्थानीय युवाहरूको मेहनत र सिर्जनशीलता
कुनै पनि चलचित्र निर्माण हुनुका पछाडि एउटा विचार, त्यसलाई साकार बनाउने इच्छाशक्ति र सामूहिक प्रयास हुन्छ। विशेषगरी सीमित स्रोतसाधन भएका स्थानीय युवाहरूका लागि चलचित्र निर्माण गर्नु आफैँमा सिकाइ, अभ्यास र चुनौतीको यात्रा हो।
‘दशैं कस्तो हुन्छ दाई?’ मा अभिनय गर्ने अनुप विश्वकर्मा र अञ्जन विश्वकर्मालगायत निर्माणमा संलग्न स्थानीय युवाहरूले आफ्नो तर्फबाट महत्त्वपूर्ण योगदान दिएका छन्।
निर्देशक दीपेन्द्र लोहनीको नेतृत्वमा तयार भएको यस चलचित्रमा क्यामेराको जिम्मेवारी बाबुराम मगरले सम्हालेका थिए भने पोस्ट-प्रोडक्सन विशाल लोहनीले गरेका थिए।
स्थानीय स्तरमा रहेका प्रतिभाहरूलाई प्रोत्साहन गर्ने र उनीहरूलाई आफ्नो क्षमता प्रस्तुत गर्ने अवसर उपलब्ध गराउने उद्देश्यले गरिएको यो प्रयास प्रशंसनीय छ। हरेक कलाकार र प्राविधिकले आफ्नो काममार्फत केही नयाँ सिक्ने, आफ्नो अनुभव बढाउने र आगामी सिर्जनात्मक यात्राका लागि आत्मविश्वास प्राप्त गर्ने अवसर पाउँछन्।
स्थानीय युवाहरूले सीमित साधनका बीच पनि कथा भन्ने साहस गर्नु नै महत्त्वपूर्ण कुरा हो। आज उनीहरूले गरेको सानो प्रयास भविष्यमा अझ परिपक्व र सशक्त सिर्जनाको आधार बन्न सक्छ।
विशाल लोहनीको सहयोग र स्थानीय प्रतिभाप्रतिको प्रोत्साहन
नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा नयाँ प्रतिभाहरूलाई अगाडि बढाउन स्थानीय स्तरबाट गरिने प्रयासहरूको विशेष महत्त्व हुन्छ। सबैसँग महँगो उपकरण, ठूलो बजेट वा व्यावसायिक स्टुडियो हुँदैन। तर कथा भन्ने चाहना, सिर्जनशीलता र सिक्ने उत्साह भएका युवाहरूलाई उचित सहयोग प्राप्त भयो भने उनीहरूले पनि अर्थपूर्ण काम गर्न सक्छन्।
विशाल लोहनीले ‘दशैं कस्तो हुन्छ दाई?’ निर्माणमा कुश्माका स्थानीय युवाहरूलाई सहयोग गर्नु यसै प्रकारको सिर्जनात्मक सहकार्यको उदाहरण हो।
चलचित्रको पोस्ट-प्रोडक्सनमा योगदान दिनुका साथै स्थानीय युवाहरूको कामलाई अगाडि बढाउन सहयोग गर्नुले सामूहिक सिर्जनाको महत्त्व देखाउँछ। कुनै पनि परियोजनामा सहयोग गर्नु भनेको केवल प्राविधिक काममा हात बढाउनु मात्र होइन; अरूको प्रतिभामाथि विश्वास गर्नु, उनीहरूको प्रयासलाई सम्मान गर्नु र उनीहरूलाई आफ्नो क्षमता प्रस्तुत गर्न प्रोत्साहित गर्नु पनि हो।
स्थानीय युवाहरूले आफ्नो ठाउँ, समाज र वरपरका मानिसहरूबाट कथा खोजेर चलचित्र निर्माण गर्नु सकारात्मक कुरा हो। यस्ता प्रयासलाई प्रशंसा र प्रोत्साहन दिन सकेमा स्थानीय कला, संस्कृति र सिर्जनशीलताको विकासमा योगदान पुग्न सक्छ।
यस चलचित्रसँग जोडिएका सबै स्थानीय युवा, कलाकार, प्राविधिक तथा सहयोगी साथीहरू धन्यवाद र प्रशंसाका पात्र छन्। उनीहरूको मेहनत र उत्साहले नै यस सिर्जनालाई सम्भव बनाएको हो।
सामान्य मोबाइल फोनबाट चलचित्र निर्माण: प्रविधिभन्दा ठूलो कथा
आज चलचित्र निर्माणका लागि विभिन्न प्रकारका क्यामेरा, ड्रोन, प्रकाश उपकरण, उच्चस्तरीय सम्पादन सफ्टवेयर र अन्य प्रविधिहरू उपलब्ध छन्। तर २०७६ सालमा ‘दशैं कस्तो हुन्छ दाई?’ निर्माण गर्दा सामान्य मोबाइल फोन प्रयोग गरिएको थियो। जसको निर्माण १४-१५ वर्ष मुनिका बालबालिकाले गरेका थिए।
यस तथ्यले चलचित्रको ऐतिहासिक र सिर्जनात्मक पक्षलाई थप रोचक बनाउँछ। त्यस समयमा उपलब्ध साधन प्रयोग गरेर आफ्नो विचारलाई पर्दामा उतार्ने प्रयास गरिएको थियो।
चलचित्रको गुणस्तर मूल्याङ्कन गर्दा प्राविधिक पक्ष महत्त्वपूर्ण भए पनि कथाको उद्देश्य, कलाकारहरूको प्रयास, निर्माणको परिस्थिति र त्यसले दर्शकमा उत्पन्न गर्ने भावनालाई पनि सम्झनुपर्छ।
यो चलचित्र ठूलो बजेट वा अत्याधुनिक प्रविधिको उदाहरण नभएर सीमित स्रोतसाधनबीच गरिएको सिर्जनात्मक प्रयासको सम्झना हो। यसको पुनः रिलिजले पुरानो कामलाई नयाँ पुस्तासम्म पुर्याउने र त्यस समयका स्थानीय सिर्जनात्मक गतिविधिहरूलाई पुनः स्मरण गर्ने अवसर प्रदान गर्छ।
४K रिजोल्युसनमा पुनः रिलिज
२०७६ सालमा निर्माण भएको ‘दशैं कस्तो हुन्छ दाई?’ लाई अहिले नयाँ प्रस्तुति स्वरूप ४K रिजोल्युसन र अंग्मारजी सबटईतल सहित दर्शकमाझ ल्याउने तयारी गरिएको छ।
डिजिटल प्रविधिको विकाससँगै पुराना भिडियो सामग्रीलाई पुनः सम्पादन, सुधार र नयाँ ढाँचामा प्रस्तुत गर्ने अवसर बढेको छ। यस चलचित्रको पुनः रिलिज पनि विगतको सिर्जनालाई डिजिटल माध्यमबाट पुनः दर्शकसम्म पुर्याउने प्रयास हो।
यहाँ ४K रिजोल्युसनको अर्थ भिडियोको निर्यात वा प्रस्तुति ढाँचा हो। मूल चलचित्र सामान्य मोबाइल फोनबाट खिचिएकाले ४K मा प्रस्तुत गर्दा पनि मूल फुटेजमा कैद नभएका विवरणहरू स्वतः सिर्जना हुँदैनन्। यद्यपि आवश्यक प्राविधिक सुधार र उपयुक्त प्रस्तुतीकरणमार्फत पुरानो चलचित्रलाई नयाँ डिजिटल अनुभवका रूपमा प्रस्तुत गर्न सकिन्छ।
यस पुनः रिलिजको उद्देश्य केवल भिडियोको रिजोल्युसन परिवर्तन गर्नु होइन; चलचित्रसँग जोडिएका सम्झना, स्थानीय युवाहरूको मेहनत र यसको सामाजिक सन्देशलाई पुनः दर्शकमाझ पुर्याउनु पनि हो।
दशैंको शुभकामना र मानवीय संवेदनाको सन्देश
‘दशैं कस्तो हुन्छ दाई?’ निर्माणसँग जोडिएको मूल शुभकामना सन्देश यस्तो थियो:
“सर्वप्रथम सम्पूर्ण नेपाली हजुरबा, हजुरआमा, बाबा, आमा, दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरूमा बडादशैं (बि.स.२०८३)को हार्दिक मंगलमय शुभकामना!”
दशैंको अवसरमा दिइने शुभकामनाले सुख, शान्ति, समृद्धि र पारिवारिक एकताको कामना गर्छ। तर यस चलचित्रको विषयवस्तुले हामीलाई ती मानिसहरूलाई पनि सम्झन आग्रह गर्छ, जो हाम्रो समाजमै रहेर पनि चाडपर्वको खुसीबाट टाढा हुन सक्छन्।
दशैं मनाउने क्रममा बालबालिकाको सुरक्षा, शिक्षा, सम्मान र आधारभूत आवश्यकताप्रति संवेदनशील हुनु समाजको साझा जिम्मेवारी हो। हरेक बालबालिकाले सुरक्षित वातावरणमा हुर्कन, माया पाउन र आफ्नो भविष्य निर्माण गर्ने अवसर पाउनुपर्छ।
दशैंको वास्तविक खुसी अरूलाई दुःखमा छोडेर आफू रमाउनुमा होइन, सम्भव भएसम्म आफ्नो खुसी बाँड्नुमा पनि छ।
चलचित्रका मुख्य विवरण
नेपाली शीर्षक: दशैं कस्तो हुन्छ दाई?
अंग्रेजी शीर्षक: DASHAIN Kasto Hunchha Dai?
मूल निर्माण तथा रिलिज वर्ष: २०७६ साल (सन् २०१९ को अवधि)
पुनः रिलिज प्रस्तुति: ४K रिजोल्युसन
विधा: सामाजिक तथा भावनात्मक लघु चलचित्र
निर्देशक: दीपेन्द्र लोहनी (Dipendra Lohani)
क्यामेरा: बाबुराम मगर (Baburam Magar)
पोस्ट-प्रोडक्सन: विशाल लोहनी (Bishal Lohane) — Pratiphal Films
कलाकार: अनुप विश्वकर्मा (Anup Bishwakarma), अञ्जन विश्वकर्मा (Anjan Bishwakarma)
विशेष धन्यवाद: Lil Kumari BK, Yam Bahadur Lohani, Maina Lohani, Jit Bahadur BK, Devi BK
सहयोगी साथीहरू: Madan, Redin, Bishwas, Ashish तथा कुश्माका सम्पूर्ण बालबालिकाहरू
प्रस्तुति: AHURI | PRATIPHAL FILMS
विशेष धन्यवाद
यस चलचित्र निर्माणमा प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा सहयोग गर्नुहुने सम्पूर्ण व्यक्ति, कलाकार, प्राविधिक, साथीभाइ तथा शुभेच्छुकहरूप्रति हार्दिक आभार व्यक्त गर्दछौँ।
विशेषगरी कुश्माका स्थानीय युवाहरूले देखाएको सिर्जनशीलता, मेहनत र उत्साह प्रशंसनीय छ। सामान्य मोबाइल फोनबाट सुरु भएको यो सिर्जनात्मक यात्राले स्थानीय स्तरमा पनि अर्थपूर्ण कथा भन्न सकिन्छ भन्ने सन्देश दिन्छ।
विशाल लोहनीको सहयोग, निर्देशक दीपेन्द्र लोहानीको नेतृत्व, बाबुराम मगरको क्यामेरा कार्य, कलाकारहरूको अभिनय र सबै सहयोगीहरूको साथ यस चलचित्रसँग जोडिएका महत्त्वपूर्ण पक्ष हुन्।
निष्कर्ष: केही कथाहरू समयसँगै पुराना हुँदैनन्
‘दशैं कस्तो हुन्छ दाई?’ केवल २०७६ सालमा निर्माण गरिएको एउटा लघु चलचित्र मात्र होइन। यो कुश्माका स्थानीय युवाहरूको सिर्जनात्मक प्रयास, सीमित स्रोतसाधनमा चलचित्र निर्माण गर्ने उत्साह र नेपाली समाजको एउटा संवेदनशील पक्षलाई प्रस्तुत गर्ने प्रयासको सम्झना पनि हो।
समयसँगै प्रविधि परिवर्तन हुन्छ, चलचित्र निर्माण गर्ने शैली परिवर्तन हुन्छ र दर्शकको हेर्ने तरिका पनि बदलिन्छ। तर समाजका वास्तविक कथा, मानवीय भावना र अरूको जीवन बुझ्ने आवश्यकताको महत्त्व रहिरहन्छ।
विशाल लोहनीले स्थानीय युवाहरूलाई सहयोग गरेर यस चलचित्रको निर्माण प्रक्रियामा योगदान दिनु र अहिले यसलाई नयाँ प्रस्तुति स्वरूप दर्शकमाझ ल्याउने प्रयास गर्नु स्थानीय प्रतिभा तथा पुराना सिर्जनाहरूको संरक्षण र प्रवर्द्धनतर्फको सकारात्मक कदम हो।
‘दशैं कस्तो हुन्छ दाई?’ फेरि हेरौँ, त्यसको भावनालाई बुझौँ र दशैंको खुसी सबै बालबालिकासम्म पुग्नुपर्छ भन्ने सन्देशलाई आत्मसात् गरौँ।
सम्पूर्ण नेपालीहरूमा बडादशैंको हार्दिक मंगलमय शुभकामना!
Full Video Link: Dashain Kasto Huncha Dai?
AHURI | PRATIPHAL FILMS
स्थानीय प्रतिभालाई प्रोत्साहन, नेपाली कथालाई सम्मान।
Comments
Post a Comment