विशाल लोहनीको ‘रामायण’ एउटा विशाल महाकाव्यलाई २३ मिनेटमा प्रस्तुत गर्ने सिर्जनात्मक यात्रा
Pratiphal Films | Documentary | 2020 ,
केही कथाहरू यस्ता हुन्छन्, जसलाई छोटो बनाउन सकिन्छ—तर तिनको आत्मालाई छोटो बनाउन सकिँदैन।
रामायण त्यस्तै एउटा विशाल कथा हो।
हजारौँ वर्षदेखि पुस्तौँपुस्तासम्म सुनिँदै, पढिँदै र विभिन्न माध्यमबाट प्रस्तुत हुँदै आएको रामायणलाई केवल २३ मिनेटको नेपाली भिडियोमा समेट्ने प्रयास आफैंमा एउटा असाधारण storytelling challenge थियो।
यही चुनौतीलाई स्वीकार गर्दै फिल्ममेकर विशाल लोहनीले Pratiphal Films को ब्यानरअन्तर्गत “RAMAYAN – Full Story in Nepali 2020 (HD)” प्रस्तुत गरे।
यो केवल रामायणको summary थिएन। यो एउटा filmmaker ले विशाल कथालाई अनुसन्धान, script adaptation, narration, editing र direction मार्फत छोटो audiovisual अनुभवमा रूपान्तरण गर्ने प्रयास थियो।
🎬 विशाल लोहनी — पर्दापछाडिका बहुआयामिक सर्जक
विशाल लोहनी (Bishal Lohani) नेपाली स्वतन्त्र फिल्म निर्माण क्षेत्रमा लेखक, निर्देशक, सम्पादक, निर्माता, अभिनेता तथा cinematography लगायतका विभिन्न पक्षमा सक्रिय फिल्ममेकरका रूपमा चिनिन्छन्।
उनको filmmaking journey को एउटा विशेष पक्ष भनेको एउटै परियोजनाका विभिन्न सिर्जनात्मक जिम्मेवारी आफैं सम्हाल्ने क्षमता हो।
कथा सोच्नेदेखि script development सम्म, camera र visual सोचदेखि editing सम्म, अनि अन्ततः निर्देशन र presentation सम्म—विशाल लोहनीको काम गर्ने शैली filmmaking लाई केवल एउटा भूमिका होइन, समग्र सिर्जनात्मक प्रक्रिया मान्ने दृष्टिकोणसँग जोडिएको देखिन्छ।
यही बहुआयामिक दृष्टिकोण Ramayan – Full Story in Nepali मा पनि देख्न सकिन्छ।
यस परियोजनामा उनको भूमिका:
Script / Language Editing / Rewriting / Voice / Editing / Direction
का रूपमा केन्द्रित थियो।
📜 किन ‘रामायण’?
रामायण केवल राम, सीता, लक्ष्मण र रावणको कथा मात्र होइन।
यसमा परिवार, प्रेम, कर्तव्य, त्याग, राज्य, सम्बन्ध, संघर्ष, युद्ध, निष्ठा, धर्म र मानवीय निर्णयका अनेक तहहरू छन्।
यस्तो विशाल कथालाई छोटो documentary मा प्रस्तुत गर्दा सबैभन्दा ठूलो प्रश्न हुन्छ—
“के हटाउने र के राख्ने?”
विशाल लोहनीका लागि यही प्रश्न नै यस परियोजनाको storytelling challenge बन्यो।
रामायणका प्रत्येक घटना समान समय दिएर प्रस्तुत गर्न सम्भव थिएन। त्यसैले कथाको मुख्य प्रवाहलाई कायम राख्दै प्रमुख पात्र र निर्णायक घटनाहरूलाई जोडेर एउटा condensed narrative तयार गरिएको थियो।
यसले दर्शकलाई लामो ग्रन्थको सम्पूर्ण विवरणमा नलगेर रामको जीवनयात्राको मुख्य कथात्मक मार्ग पछ्याउने अवसर दिन्छ।
🎥 २३ मिनेटको एउटा ठूलो प्रयोग
“सम्पूर्ण रामायण कथा मात्र २३ मिनेटमा”
यो शीर्षक आफैंमा परियोजनाको सबैभन्दा ठूलो चुनौती बताउँछ।
एउटा विशाल महाकाव्यलाई २३ मिनेटमा प्रस्तुत गर्नु भनेको केवल editing गरेर भिडियो छोट्याउनु होइन।
त्यसका लागि आवश्यक पर्छ—
कथाको संरचना बुझ्नु
महत्वपूर्ण घटना पहिचान गर्नु
अनावश्यक विस्तार हटाउनु
narration लाई प्रभावकारी बनाउनु
घटनाबीच गति कायम राख्नु
visual र voice बीच तालमेल मिलाउनु
र सबैभन्दा महत्वपूर्ण—कथाको आत्मा जोगाउनु।
यही कारण Ramayan 2020 लाई एउटा compressed storytelling experiment का रूपमा पनि हेर्न सकिन्छ।
🎙️ जब आवाज नै कथाको मार्गदर्शक बन्छ
Documentary storytelling मा narration को भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण हुन्छ।
दर्शकले दृश्य हेर्दै गर्दा कथा बुझ्ने मुख्य माध्यम voice narration हुन्छ।
Ramayan 2020 मा विशाल लोहनी स्वयंको voice narration ले कथालाई एक घटनाबाट अर्को घटनातर्फ लैजान्छ।
रामको जन्मदेखि वनवाससम्म, सीताको अपहरणदेखि रावणसँगको युद्धसम्म र अन्ततः अयोध्या फर्किने यात्रासम्म कथा narration को माध्यमबाट निरन्तर अगाडि बढ्छ।
यसले भिडियोमा traditional documentary र storytelling बीचको एउटा मिश्रित अनुभव सिर्जना गर्छ।
✂️ Editing मार्फत कथाको गति
विशाल लोहनीको filmmaking identity मा editing एउटा महत्वपूर्ण पक्ष हो।
रामायणजस्तो विशाल कथालाई छोटो format मा प्रस्तुत गर्दा editing केवल technical काम हुँदैन—editing नै storytelling को मुख्य उपकरण बन्छ।
कुन घटना कति समय देखाउने?
कहाँ narration तीव्र बनाउने?
कहाँ दृश्यलाई केही क्षण टिक्न दिने?
कुन घटनाबाट अर्को घटनामा कसरी जाने?
यी निर्णयहरूले २३ मिनेटको कथाको rhythm निर्माण गर्छन्।
यस अर्थमा Ramayan 2020 लाई एउटा editor-driven documentary narrative का रूपमा पनि बुझ्न सकिन्छ।
🕉️ प्राचीन कथा, आधुनिक डिजिटल माध्यम
रामायणको कथा प्राचीन हो।
तर यसको प्रस्तुति भने समयसँगै बदलिँदै आएको छ।
कहिले मौखिक परम्परामार्फत, कहिले पुस्तकमार्फत, कहिले नाटक तथा टेलिभिजनमार्फत र अहिले digital platforms मार्फत।
विशाल लोहनीको यो परियोजना पनि त्यही digital storytelling यात्राको एउटा हिस्सा हो।
उनले विशाल धार्मिक तथा सांस्कृतिक कथालाई नेपाली भाषामा छोटो audiovisual format मा प्रस्तुत गर्ने प्रयास गरे।
यसको उद्देश्य मूल रामायणको स्थान लिनु होइन।
बरु—
“कम समयमा कथाको मूल यात्रासँग दर्शकलाई परिचित गराउनु”
थियो।
🌿 ‘रामायण’ भित्रको मानवीय कथा
विशाल लोहनीको प्रस्तुतीकरणलाई केवल धार्मिक कथाका रूपमा हेर्नुभन्दा यसको मानवीय पक्षबाट हेर्दा अझ अर्को तह खुल्छ।
रामको जीवनमा आउने निर्णयहरू—
राज्य कि वनवास?
सुख कि कर्तव्य?
व्यक्तिगत इच्छा कि जिम्मेवारी?
अन्याय सहने कि त्यसविरुद्ध संघर्ष गर्ने?
यी प्रश्नहरू केवल प्राचीन समयका प्रश्न होइनन्।
आजको मानिसको जीवनमा पनि विभिन्न रूपले यिनै प्रश्नहरू उपस्थित हुन्छन्।
त्यसैले रामायणको कथा समयसँगै पुरानो भए पनि यसको मूल मानवीय द्वन्द्वहरू अझै सान्दर्भिक देखिन्छन्।
🎞️ Pratiphal Films को अभिलेखमा ‘Ramayan 2020’
Pratiphal Films का लागि Ramayan – Full Story in Nepali (2020) एउटा महत्वपूर्ण documentary-style project हो।
यस परियोजनाले मनोरञ्जन मात्र होइन, ज्ञान, संस्कृति, इतिहास, धर्मग्रन्थ र storytelling लाई digital माध्यममा प्रस्तुत गर्ने प्रयासलाई पनि प्रतिनिधित्व गर्छ।
विशाल लोहनीको filmmaking journey मा यस्ता परियोजनाहरूले एउटा फरक पक्ष देखाउँछन्—
फिल्ममेकर केवल कथा बनाउने व्यक्ति मात्र होइन; ऊ कथालाई खोज्ने, बुझ्ने, पुनर्संरचना गर्ने र नयाँ माध्यममा दर्शकमाझ पुर्याउने व्यक्ति पनि हो।
⭐ विशाल लोहनीको दृष्टिमा ‘Ramayan 2020’
Ramayan 2020 को मूल सिर्जनात्मक दृष्टिकोणलाई एउटा वाक्यमा भन्नुपर्दा—
.jpg)
“एउटा विशाल कथालाई छोटो बनाउने होइन, छोटो समयमा त्यसको आत्मासम्म पुग्ने प्रयास।”
२३ मिनेटको यो documentary त्यसैको परिणाम हो।
यसमा रामायणको सम्पूर्ण दार्शनिक, सांस्कृतिक र साहित्यिक गहिराइ समेटिएको दाबी होइन। बरु यो विशाल महाकाव्यको संक्षिप्त कथात्मक परिचय हो—जसले दर्शकलाई रामको यात्राको प्रमुख घटनाक्रमसँग जोड्ने प्रयास गर्छ।
🎬 एउटा परियोजना, एउटा प्रयोग, एउटा यात्रा
आजको डिजिटल युगमा कुनै पनि पुरानो सामग्रीलाई नयाँ माध्यममा प्रस्तुत गर्न सजिलो देखिए पनि त्यसको सही संरचना, सही भाषा र सही storytelling approach खोज्नु आफैंमा सिर्जनात्मक चुनौती हो।
विशाल लोहनीका लागि Ramayan 2020 त्यही चुनौतीसँग गरिएको एउटा प्रयोग थियो।
लेखकको रूपमा कथा पुनर्संरचना।
सम्पादकको रूपमा गति निर्माण।
Voice artist को रूपमा कथा सुनाउने।
र निर्देशकको रूपमा सम्पूर्ण audiovisual अनुभवलाई एउटै दिशामा लैजाने।
यही बहुआयामिक जिम्मेवारीले Ramayan – Full Story in Nepali 2020 लाई Pratiphal Films को सिर्जनात्मक अभिलेखमा एउटा फरक पहिचान भएको परियोजना बनाउँछ।
अन्त्यमा
रामायणको यात्रा अयोध्याबाट सुरु भएर वन, संघर्ष, लंका र पुनः अयोध्यासम्म पुग्छ।
तर यसको वास्तविक यात्रा त्यसभन्दा ठूलो छ।
यो मानिसले आफ्नो कर्तव्य, सम्बन्ध, मूल्य र निर्णयसँग गर्ने यात्राको कथा पनि हो।
र यही विशाल यात्रालाई केवल २३ मिनेटको नेपाली documentary मा समेट्ने प्रयास—
विशाल लोहनीको ‘Ramayan 2020’ हो।
RAMAYAN — FULL STORY IN NEPALI (2020)
A Pratiphal Films Presentation
Script / Language Editing / Rewriting / Voice / Editing / Direction:
BISHAL LOHANI (विशाल लोहनी)
.jpg)
Production: PRATIPHAL FILMS
Comments
Post a Comment